SOSYALİST DEMOKRASİ PARTİSİ
PARTİ TÜZÜĞÜ
Madde 1: PARTİNİN ADI
Sosyalist Demokrasi Partisi'dir. Kısaltılmış adı; SDP'dir. Merkezi
Ankara'dadır
Madde 2: PARTİNİN TANIMI
Sosyalist Demokrasi Partisi, işçi sınıfının, emekçilerin, sömürülenlerin,
ezilenlerin ve dışlananların ve onlarla aynı saflarda yer alanlar ile
eşit, özgür, sınıfsız ve sömürüsüz bir dünya kurmayı isteyen herkesin
partisidir.
Madde 3: PARTİNİN AMACI
Sosyalist Demokrasi
Partisi’nin amacı, insanın insan tarafından sömürülmesine ve ezilmesine,
cinsler ve uluslar arasındaki eşitsizliğe, doğal çevrenin yağmalanmasına
son verecek, insanın ve insanlığın ortak
kültürünün gelişiminin önündeki tüm engelleri ortadan kaldıracak olan,
bayrağında “herkesten yeteneğine göre, herkese ihtiyacı kadar” şiarlarının
dalgalandığı sosyalizmdir.
Sosyalizme bir dizi
mücadele evresinden geçilerek, bütünsel ve kesintisiz bir devrimci süreç
sonucunda; kapitalist toplumun devrimci tarzda aşılmasıyla, işçi sınıfının
ve emekçilerin kendi iktidarı olarak sosyalist demokrasinin ilan
edilmesiyle ve son çözümlemede bölgesel ve enternasyonal çapta ulaşabilir.
Sosyalist Demokrasi Partisi, tarihsel referansını Marksizm’den alan,
örgütsel işleyiş ilkeleri sosyalist demokrasi-çoğulculuk olan, devrimci
enternasyonalist bir kitle partisidir. Parti, kendisini sol liberalizmden
ve sol milliyetçilikten ayıran bütün sosyalistlerin birliğini savunur.
Madde 4: PARTİNİN NİTELİĞİ ve İLKELERİ
a) Parti, bir mücadele örgütü olarak gücünü ve inisiyatifini 2. maddede
belirtilen güçlerden ve toplumsal meşruiyetten alır, siyaseti bu güçlerin
yaşamın her alanında söz ve karar sahibi olması olarak algılar,
faaliyetlerini çalışma ve yerleşim birimlerini temel alarak sürdürür.
b) Partinin
birliği; farklılıkların meşruiyetine, üyelerin parti politikalarının
belirlenmesine katılmasına, belirlenmiş hakların kullanımına, karşılıklı
sorumlulukların ve görevlerin yerine getirilmesine dayanır; üyelerin ve
bileşenlerin tarif edilmiş kolektif haklarının toplamından oluşur.
c) Parti, tüzel kişiliğini belirleyen program ve tüzüğünde tarif edilmiş
çerçevede bütün parti üyelerini birleştiren ve faaliyete/eyleme
yönlendiren tek bağlayıcı kolektif iradedir.
d) Partide eylem
birliği esas, farklılıklar meşrudur. Kararlar konsensüs aranarak alınır ve
uygulanır. Konsensüs sağlanamadığı durumlarda oylama yapılır ve salt
çoğunlukla karar alınır. Karar azınlığı (red kararında kabul oyu, kabul
kararında red oyu) kararda kullandığı şerh veya reddedilen gerekçe
doğrultusunda kendisini eylemli olarak da ifade edebilir. Şerh ve
reddedilen öneri(ler) organ kararlarıyla beraber partiye duyurulur.
Partide üye hukuku
esastır. Üyeler arasında eşit ve demokratik ilişki kurulur. Parti üyeleri,
kendilerini parti içinde ister birey olarak, isterse grup, çevre veya
platform biçiminde ifade edebilir, görüşlerini ve
tutumlarını partiye veya kamuoyuna sözlü ve/veya yazılı olarak
açıklayabilirler. Partinin eylem birliği sağlayan ve azınlık haklarını
tarif eden esas ve usuller bir yönetmelikle düzenlenir.
e) Kadınlara başta parti organları olmak üzere parti yaşamının her alan ve
düzeyinde lehte ayrımcılık uygulanır. Lehte ayrımcılık herhangi bir organ
ya da kişinin niyet ya da inisiyatifine bırakılmaz. Onu parti içinde
sistematik olarak realize edecek etkili yöntemler geliştirilir ve
güvenceye alınır.
Partide her türlü organ seçimlerinde kadın üyelerin
seçimi için, aday olmaları halinde organ tam sayısının en az % 30'u
oranında lehte ayrımcılık uygulanır. Lehte ayrımcılık, parti üyeleri
arasındaki eşitlik ve demokrasi esasalarına aykırı olamaz.
f) Parti üye ve bileşenleri, bilgi alma, toplanma, görüş oluşturma,
görüşlerini yayma, yayın faaliyetinde bulunma haklarına sahiptir. Herkes
partinin olanaklarından (yayın, mekan, iletişim, vb.) eşit olarak
yararlanır ve parti bileşenleri arasında herhangi bir ayrım yapılamaz,
ayrıcalık tanınamaz.
Parti grupları, çevreleri ve platformları, partiyle ilgili çalışmalarını
parti üyelerine ve diğer bileşenlerine açık bir şekilde yapar ve
yürütürler. Bu çalışmalar hakkında ilgili parti organ(lar)ını
bilgilendirirler.
g) Partide tüm faaliyetler tam bir açıklık içinde yürütülür. Tüm parti üye
ve örgütlerinin parti çalışmaları hakkında zamanında sürekli ve yeterli
bir biçimde bilgiye engelsiz ulaşabilme, çalışmaları denetleyebilme
hakları vardır. Partinin her kademesinde ilgili organlara başvurmak, parti
yayınlarından yararlanmak her üyenin ve bileşenin hakkıdır. Partinin, tüm
çalışmaları ve mali durumu üyelerin denetimine açıktır. İlgili parti
organları bunları düzenlemekle yükümlüdür.
h) Partide
üyelerin söz ve karar sahibi olmaları esastır. Üyelerin irade ve
inisiyatiflerini doğrudan veya temsilcileri vasıtasıyla yansıtmalarına
olanak sağlanır. Üyelerin söz ve karar haklarını kullanmalarının
sağlanmasından her kademedeki ilgili yönetici organ(lar) sorumludur.
ı) Tüm yönetici
organlara seçimle göreve gelinir. Seçenler seçtiklerini her zaman
denetleme ve geri çağırma hakkına sahiptir. Geri çağırmada seçen organ ile
seçim yöntemi esas alınır. Partide organlı faaliyet ve kolektif çalışma
tarzı temel alınır. Parti organ ve kurullarında “kişisel sorumluluk ve
kolektif yönetim” esastır.
i) Parti, seçim ilkesini çoğulcu yapısal özelliklerini koruyacak şekilde
belirler. Parti üyelerinin kişisel ya da kollektif irade ve inisiyatifini
yansıtacak eşit, adil, demokratik sonuçlar doğuracak ve azınlığın
haklarını güvenceye alacak bir nispi temsil yöntemi uygular. Nispi temsil
talebi olmadığı haller ile tek adaylı seçimlerde çoğunluk seçim sistemi
(çarşaf liste) uygulanır. Seçim esasları ve usulleri seçim yönetmeliği ile
düzenlenir.
j) Başkanlık ve aynı
yönetici organ(lar)da üst üste üç dönemden fazla yer alınamaz.
Ancak bir dönem ara verildikten sonra başkanlık veya aynı yönetici
organa aday olunabilir.
k) Parti merkezi, il ve ilçe örgütleri gerektiğinde parti içine veya
kamuoyuna yönelik yayın çıkarabilirler. Yayınlar partinin amaçlarına ve
ilkelerine aykırı olamaz.
l) Partide
tartışmalar tam bir açıklık içinde yapılır. Parti organlarındaki
tartışmalar, o organ(lar)ı seçenlerce izlenebilir. Parti üyeleriyle
yapılacak örgütlü tartışmalar belli bir plan, zaman ve organizasyon
çerçevesinde yapılır. Parti organ(lar)ı parti yayınlarını tartışmaya
katılan tüm üye ve bileşenlerin görüşlerine açmak, yayımlamak ve tartışma
sonuçlarını üyelere duyurmakla yükümlüdür. Partide tartışmalar “örgütlü
açık tartışma yönetmeliği” ile düzenlenir.
m) Partide,
tüzükte tarif edilmiş ve yaptırımları belirlenmiş parti üyeliği ile
bağdaşmaz davranışlar (her türlü şiddet, taciz, parti mallarını zimmetine
geçirmek…) dışında yaptırım uygulanamaz.
Madde 5: ÜYELİK
Partinin programını ve tüzüğünü, istediği parti örgütünde çalışmayı ve
parti görevlerini düzenli olarak yerine getirmeyi, aidatını her ay düzenli
ödemeyi kabul eden herkes partiye üye olabilir.
Madde 6: ÜYELİK YÖNTEMİ
Partiye üyelik başvurusu kişinin oturduğu veya çalıştığı ilçenin parti
örgütüne yapılır. Üyelik başvurusu, başvuranın kimlik belgesine göre 3
nüsha olarak doldurularak üyelik fişini imzalaması ile yapılır. Başvurana
alındı belgesi verilir. Başvuranın bulunduğu yerde ilçe örgütü
kurulmamışsa, üyelik başvurusu il örgütüne; il örgütü de kurulmamışsa
genel merkeze yapılır.
Partiye üyelik başvuruları parti panosunda ilan edilir. Üyelik başvuruları
30 gün içinde olumlu ya da olumsuz karara bağlanır. Bu süre içinde karar
alınmadığı takdirde başvuru kabul edilmiş sayılır.
Üyeliğe ilişkin ret kararları bir yazı ile başvuran kişiye bildirilir.
Üyelik başvurusu ilçe yönetim kurullarınca reddedilenler, 10 gün içinde il
yönetim kuruluna, il örgütü kurulmamış yerlerde merkez yürütme kuruluna
itiraz edebilirler. İtiraz üzerine verilen karara karşı, 10 gün içinde il
yönetim kurulu kararları için merkez yürütme kuruluna, merkez yürütme
Kurulu kararları için de parti meclisine başvurulabilir. Bu kurulun kararı
kesindir.
Üyeliği kesinleşen kişiye, fotoğraflı bir parti üye kimlik belgesi
verilir.
Üyeliğe kabul edilen kişinin, üye kayıt fişinin bir nüshası il örgütüne,
diğer nüshası da genel merkeze gönderilir.
Üyelik işlerinin ve kayıtlarının düzenlenmesi için Parti Meclisi
tarafından bir yönetmelik çıkarılır.
Cezaevlerinden ya da yurtdışından yapılacak başvurular, başvuru sahibinin
yakın bağlarının devam ettiği ilçe veya il örgütüne, yoksa doğrudan
merkeze yapılır.
Madde 7: FAHRİ ÜYELİK
Parti, özel katkısı olabilecek ve isteyen partisiz kişilerin de
çalışmalara katkısının alınmasını sağlar. Parti örgütleri bu amaçla,
isteyen partisiz kişiler arasından fahri üyeler kayıt edebilir. Fahri
üyelerden tüm parti örgüt, organ ve kademelerinde etkin bir biçimde
yararlanılabilmesi için parti meclisi gerekli yönetmelikleri çıkarır.
Madde 8: PARTİ ORGANLARI
A) Merkez Karar ve Yürütme Organları
a) Büyük Kongre
b) Genel Başkan
c) Parti Meclisi
d) Merkez Yürütme Kurulu
e) Merkez Disiplin Kurulu
B) Merkez Danışma Organları
a) Parti Danışma Meclisi
b) Parti Danışma Konferansı
c) Parti İçi Demokrasi
Kurulu
C) Yerel Karar ve Yürütme Organları
a) İl Kongresi, İl Başkanı,
Yönetim Kurulu/İl
Meclisi, Disiplin Kurulu
b) İlçe Kongresi, İlçe Başkanı, Yönetim Kurulu, Belde Örgütü
D) Yerel Danışma Organları
a) İl ve İlçe Danışma Meclisi
b) İl ve ilçe Danışma Konferansı
c) İl ve İlçe Parti Örgüt Toplantısı
d) İl ve İlçe üyeleri ile Partisiz Yurttaşlar Toplantısı
e) Yerleşim ve çalışma birimleri
E) Parti Grupları
a) TBMM Parti Grubu
b) İl Genel Meclisi Parti Grubu
c) Belediye Meclisi Parti Grubu
F) Tüzük ve yönetmeliklere göre kurulmuş diğer parti komisyon, büro,
danışma ve çalışma gruplarından oluşur.
Madde 9: BÜYÜK KONGRE
Büyük kongre, partinin en yüksek organıdır. Seçilmiş ve doğal delegelerden
oluşur.
a) Seçilmiş Delegeler
İki büyük kongre arasında yapılmış son il kongrelerince seçilir. Seçilecek
delege sayısı o ilde seçilecek milletvekili sayısının en fazla iki katı
kadardır.
İl sınırları içerisindeki toplam parti üyelerinin sayısı 600'den fazla
değilse il kongresi, tüm il örgütü üyelerinin katılımı ile toplanarak
büyük kongre delegelerini seçebilir.
İlçe örgütü bulunup, henüz il merkezi açılmamış illerde, ilçeler il
delegelerini oluşturur. Büyük kongre delegeleri bu il delegeleri
tarafından seçilir.
b) Doğal Delegeler
Genel başkan, parti meclisi, merkez disiplin kurulu üyeleri, partili
bakan, milletvekilleri ve kurucular, doğal delegeleri oluştururlar. Kurucu
doğal üyelerin sayısı seçilmiş delege sayısının yüzde birinden fazla
olamaz. Fazla olması halinde her büyük kongrede bir sonraki büyük bongre
için, divan tarafından yapılacak ad çekme ile kurucu doğal delegeler
saptanır. Büyük Kongrenin doğal delegeleri ayrıca il kongrelerinde delege
seçilemezler.
c) Toplanması
Büyük kongre
olağan olarak iki yılda bir toplanır, ancak PM veya büyük kongre kararı
ile bu süre bir yılı geçmemek üzere uzatılabilir. Toplantının yer, gün ve
gündemi PM tarafından kararlaştırılıp en az bir ay önce örgüte bildirilir.
PM'nin çalışma raporu, PM, Genel başkan veya yeter sayıda delege
tarafından hazırlanmış karar tasarıları delegelere büyük kongreden 45 gün
önce gönderilir. Kurulacak komisyonlarda görev almak isteyenlerin
adlarının bildirilmesi istenir.
Büyük Kongre’nin
toplantı yeter sayısı büyük kongre delegelerinin salt çoğunluğudur. İlk
toplantıda çoğunluk sağlanmaz ise, büyük kongre nisapsız olarak çağrılan
gündemle, belirtilen yerde ertesi gün toplanır. Büyük kongre için gazete
ilanı verilmez.
d) Olağanüstü Toplanma
Genel başkan
ve PM'nin gerekli görmesi ya da büyük kongre delegelerinin en az
1/10'nun imzası ile toplantıya çağrılabilir. Olağanüstü büyük kongre
çağrılı olduğu gündemi ile bağlıdır. olağanüstü büyük kongre isteminin,
usulüne uygun biçimde ilgili yönetim birimine ulaştırılmasından başlayarak
en geç 45 gün içerisinde yapılır.Kongrenin yeri, gündemi ve varsa diğer
kongre belgeleri en az 15 gün önceden delegelere gönderilir.
e) Görüşmeler
Büyük Kongre'de gündem
konuları sıra ile ele alınır. Söz isteyenlere sıra ile söz verilir. Konu
ile ilgili söz süreleri görüşmeye başlamadan önce saptanır. Çalışma raporu
üzerinde 5, öteki konularda 3 delege konuşmadan yeterlilik önergesi
oylanamaz. Karar yeter sayısı tüzük ve program için hazır bulunan
delegelerin 2/3’si, diğer konular için salt çoğunluğudur. Gündeme kongre
delegelerinin 1/20’sinin yazılı istemi ile gündem maddesi eklenebilir.
Parti programı ve
tüzüğünde değişiklik ile parti politikaları konusundaki önerge ve karar
tasarıları delegelerin 1/50'sinin imzası ile verilir. Bu önergelerin
üzerinde doğrudan görüşme açılır. Ancak bu hüküm usule ilişkin sözlü ve
oya sunulmayacak taleplerin divan tarafından değerlendirilmesini
engellemez.
Madde 10: GÖREV VE YETKİLERİ
Büyük kongrenin görev ve yetkileri şunlardır:
a) Gündemindeki maddeleri görüşüp karara bağlamak,
b) PM'nin yurt ve dünya olaylarını, parti çalışmalarını değerlendiren
raporunu tartışmak, gelecek dönem için önerileri karara bağlamak,
c) Hesapları incelemek, PM'nin aklanması, kesin hesap, bilanço ve bütçe
tasarısının onaylanması konusunda karar vermek,
d) Tüzük ve program doğrultusunda, yurt ve dünya olaylarını, parti
sorunlarını incelemek, değerlendirmek, gerekirse kararlar almak,
e) Genel başkan, PM, merkez disiplin kurulu asil ve yedek üyelerini
seçmek,
f) Partinin amacı doğrultusunda gerektiğinde tüzük ve programında
değişiklik yapmak,
g) Partinin kapanmasına ya da bir başka parti ile birleşmesine, böyle
durumlarda malların tasfiye ve intikal biçimlerine karar vermek,
h) PM'ye taşınır ve taşınmaz mal alım ve satımı için yetki vermek,
i) PM'ye uluslararası örgütlere katılma yetkisi vermek,
j) Yasaların verdiği diğer yetkileri kullanmak.
Büyük kongreyi genel başkan veya MYK'dan görevlendireceği biri, bu
organların boşalması durumunda ise PM'den bir üye açar. Büyük kongre
divanı bir başkan, iki başkan yardımcısı ve gereği kadar yazmandan oluşur.
Büyük kongre divanı açık oy ile seçilir.
Büyük kongre divanı, kongre çalışmalarını genel hukuk kuralları, siyasi
partiler yasası, parti tüzüğü ve parti içi demokrasi ilkelerine uygun
yürütülmesi ile yükümlüdür. Divan, büyük kongre çalışmalarının
yürütülmesinde yasa, tüzük ve yönetmelik hükümlerine aykırı olmamak
koşuluyla takdir yetkisini kullanabilir, çalışmalara ara verebilir,
toplantı mekanının düzeni ile ilgili karar alabilir.
Büyük kongre, disiplin kurulunca verilen cezaları affetme yetkisine
sahiptir.
Madde 11: PARTİ MECLİSİ
A) Seçimi ve Oluşumu:
PM, Genel başkan dahil 41 kişiden oluşur. 20 yedek üye seçilir. Yedek
üyeler ayrıca seçilmezler. Sıralamada asıl listeye giremeyenler aldıkları
oya göre yedek üye olarak belirlenir.
PM'nin çalışmalarına katkıda bulunmak üzere sayıları 20'yi geçmemek üzere
parti danışma konferansı tarafından fahri danışman tesbit edilir.
En az 2 ayda
bir toplanan PM'nin başkanı genel başkandır. İlk toplantısını büyük
kongrenin bitiminden sonra en geç 15 gün içinde yapar. Gündem, 10 gün
önce, eğer görüşülecek yazılar varsa, yazılarla birlikte üyelerin
görüşleri alınmak üzere parti örgütlerine ulaştırılır.
Toplantıyı genel başkan veya yardımcı olacak görevlilerden biri yönetir.
PM'de boşalma olursa, ilgili yönetmelikteki esaslara uygun olarak yedek
üyeler göreve çağrılır. Olağan toplantılara 1 yıl içinde 3 kez geçerli bir
neden olmaksızın katılmayanların üyeliği kendiliğinden sona erer. PM bunu
karar altına alır.
B)Görev ve Yetkileri
a) Büyük kongreden sonra en yetkili organdır.
b) İki büyük kongre arasında partiyi yönetir.
c) MYK'yı seçer.
d) Parti işlerini düzenleyen yönetmelikler yapar.
e) Genel merkezde görevlendirilecek kadrolu elemanların sayısını ve
görevlerini saptar.
f) Büyük kongreyi toplantıya çağırır, gündemi hazırlar.
g) Büyük kongreye yurt ve dünya olayları ve parti çalışmaları hakkında
rapor, kesin hesap, bilanço ve bütçe tasarısı sunar.
h) Büyük Kongre'nin toplanmadığı durumlarda, parti hukuki varlığına son
verilmesi, tüzük ve programın değiştirilmesi dışında bütün konularda karar
alabilir.
ı) Olağanüstü toplantılarını, genel başkanın, MYK'nın ya da kurul
üyelerinden 1/5'inin yazılı istemi ile yapar.
i) Kurulun
gündem önerisi bir önceki PM’de oluşturulacak 3 kişilik PM komisyonu ile
MYK tarafından hazırlanır. PM komisyonu gündeme ilişkin önerilerini PM
üyeleri ile PM’ce oluşturulmuş danışma kurulları, çalışma grupları,
uzmanlık organları ve komisyonların önerilerini alarak yapar. Ayrıca en az
1/10 kurul üyesinin istemi ile gündeme yeni maddeler tartışmasız olarak
eklenir.
j) Seçimlere katılıp katılmama ve parti adaylarının belirlenmesi konusunda
SPY'nin 37. maddesindeki gerekleri yerine getirir.
k) Partide ihtiyaç duyulan konularda partili ve partisiz kişilerin
katıldığı danışma kurullarını oluşturur.
l) Yurtdışındaki yurttaşlarımızla ilgili üyelik işlerini sağlar.
m) PM, ihtiyaç duyduğu
kalıcı veya geçici danışma kurulları, çalışma grupları, uzmanlık organları
ve/veya komisyonları kurar. Kurmak istediği bu organları II. PM
toplantısında belirler ve bir sonraki PM’de sonuçlandırır. PM, PM dahil il
ve ilçe düzeyinde kurulacak bu organların işlevlerini tarif eden ve
çalışmalarını düzenleyen bir yönetmelik yapar.
n) Hükümet kurmaya, tüm üyelerin görüşünü alarak hükümete katılmaya,
hükümetten çekilmeye karar verir. Bu kararların alınmasında partinin
TBMM'de bulunan üyeleri de toplantıya katılır.
o) Taşınır ve taşınmaz mal alım ve satımına karar verir.
p) Uluslararası örgütlere üye olma ve ayrılma kararını verir.
PM kararları üye tam sayısının salt çoğunluğu ile alınır. Alınan
kararların daha geniş bir mutabakat amacı ile gözden geçirilmesi için üye
tam sayısının 1/5'inin başvurusu yeterlidir.
Madde 12: GENEL BAŞKAN
a) Seçimi
Büyük kongrede gizli oy ve delege tam sayısının salt çoğunluğu ile
seçilir. İlk iki oylamada sonuç alınmaz ise ilk iki oylamada en çok oyu
alan iki adayın kaldığı 3'üncü bir oylama yapılır. Bu oylamada en çok oyu
alan aday seçilir. Genel Başkanlığın boşalması durumunda PM'nin Büyük
Kongre tarafından seçilmiş üyeleri arasından belirlenen bir kişi Genel
Başkanlığa vekalet eder. 45 gün içerisinde seçim için Büyük Kongreyi
olağanüstü toplantıya çağırır.
b) Görev ve Yetkileri
Partiyi temsil eder.
Tüzük, program, büyük kongre, PM kararları ve danışma meclisi tavsiye
kararları ışığında parti çalışmalarını yürütür. Yetkili kurullarca verilen
kararların uygulanmasını sağlar. PM, MYK ve meclis grubu toplantılarına
başkanlık eder. Gerektiğinde gündemi kendisi belirleyerek bunları
toplantıya çağırır.
TBMM Parti Grup Başkanı ve yöneticilerini, PM ve MYK ile birlikte ya da
ayrı olarak toplantıya çağırır.
Madde 13: MERKEZ YÜRÜTME KURULU
a) Seçimi:
MYK, PM
üyeleri arasından seçilir. MYK, genel başkan dahil 9 kişiden
oluşur. Genel başkan MYK'nın üyesi ve başkanıdır. PM, MYK çalışmalarına
yardımcı olmak üzere PM üyeleri arasından sayıları 4'ü geçmemek
üzere fahri danışman görevlendirir.
b) Görev ve Yetkileri
İki PM toplantısı arasında, PM adına tüm politik çalışmaları düzenler ve
yürütür.
PM tarafından seçilmesinden en geç 15 gün sonra toplanır.
Olağan olarak iki haftada bir toplanır.
Olağanüstü toplantılar, genel başkanın ya da en az iki MYK üyesinin istemi
ile yapılır.
MYK'nın gündemi genel başkanın bilgi ve onayı alınarak hazırlanır. En az 2
kurul üyesinin istemi ile gündeme yeni maddeler görüşmesiz olarak eklenir.
Genel merkezde görevlendirilecek kadroları atar.
MYK, üye tam sayısının salt çoğunluğu ile karar alır. Alınan kararların
daha geniş konsensus amacı ile gözden geçirilmesi için üye tam sayısının
1/5'inin başvurusu yeterlidir.
MYK, kendi içinden genel
sayman seçer. Diğer iş bölümü, çalışma esasları ve usulleri PM’ce
onaylanacak bir yönetmelikle düzenlenir. Ayrıca Genel başkana yardımcı
olmak ve iki toplantı arasında MYK’nın sekreterya işlerini yürütmek
amacıyla 4 genel başkan yardımcısı seçer. Genel başkan yardımcılarının
seçiminde partinin genel seçim ilkeleri uygulanır.
Genel başkan
yardımcılarının görev ve yetkileri:
MYK’ya ve genel başkana
karşı sorumludur. İki MYK toplantısı arasında MYK faaliyetinin genel
koordinasyonunu sağlar, sekreterya işlerini yürütür.
Genel Başkan yardımcıları MYK’nın kendi işbölümü içindeki
görevlere ilişkin karar alamaz, ancak sadece gündelik gelişmelere ilişkin
acil kararları alır ve uygular. Gerektiğinde MYK’yı önceden bildirilen
gündem çerçevesinde olağanüstü toplantıya çağırır.
Genel başkanın
çalışmalarını planlar, uygulanmasına yardımcı olur.
İsteyen MYK üyeleri Genel başkan yardımcılarının
toplantılarını izleyebilir, sözlü ve/veya yazılı öneri yapabilirler.
İsteyen PM üyeleri de toplantıları izleyebilir.
Madde 14: SEÇİMLERE İLİŞKİN ORTAK HÜKÜMLER
a) Partinin merkez, il ve ilçe organları seçimi ile, il büyük kongresi ve
büyük kongre delegelerinin seçimleri SPY doğrultusunda gizli oy, açık ve
aralıksız sayım ilkelerine göre yapılır.
b) Seçimler, SPY'nin 21. maddesi gereğince örgüt binasına asılan ve
üyelere duyurulan kesinleşmiş delege listeleri esas alınarak yapılır. Bu
listelerde adı olmayanlar oy kullanamazlar.
c) Büyük kongrede adaylar, seçimlere geçmeden önce saptanır. Adaylık
önerileri yazılı ve sözlü olarak büyük kongre divanına yapılır. Seçim
başladıktan sonra adaylık önerilemez. Aday olmayanlar seçilemezler.
d) Aday olanların seçimine ilişkin itirazlar büyük kongre divanı
tarafından incelenerek sonuçlandırılır. İtiraz karara bağlanmadan
seçimlere geçilemez. Kongre başkanı seçime geçmeden önce, seçimde
uygulanacak kuralları açıklar.
e) Büyük kongrede yapılacak seçimler için hazırlanacak oy pusulalarında,
her organın adayları ayrı bölümlerde gösterilir.
Seçimlerde aday sayısının, seçilmesi zorunlu olan asil ve yedek üye
sayısından az olmaması gözetilir.
f) Seçme ve seçilme hakkının kullanılması, üye başvurusundan sonra en az 2
ay geçmesi, giriş ödentisi ve üye aidatlarının ödenmiş olması koşullarına
bağlıdır.
g) Her örgütün kongresinde bir üst örgüt tarafından idari ve mali işlerin
denetimi; tüzüğe, yasaya ve yönetmeliğe uygunluğunu denetlemek üzere
denetçiler gönderilir.
Madde 15: PARTİ DANIŞMA MECLİSİ
Genel başkan, parti
meclisi üyeleri, merkez disiplin kurulu, partili milletvekilleri ve
bakanlar, il başkanı ve il yönetim kurulu üyeleri, ilçe başkanı ve ilçe
yönetim kurulu üyeleri, belde örgütü yöneticileri, parti temsilcileri,
partili belediye başkanları, illerin büyük kongre delegeleri ve parti
danışma konferansı delegeleri, PM ve MYK tarafından oluşturulmuş kalıcı
danışma kurulları, çalışma grupları, uzmanlık organları, bürolar ve
komisyonlar ile toplumsal ve meslek örgütlerinde yönetici ve temsilci
olan partililerden oluşur. Parti danışma meclisi, parti politikaları ile
ilgili her konuda PM ve MYK'ya öneri niteliğinde kararlar alabilir. Parti
danışma meclisi yılda en az bir kez toplanır. Çalışma esasları PM
tarafından çıkarılacak bir yönetmelik ile belirlenir.
Madde 16 : PARTİDE UYUŞMAZLIK KONULARI
A) Tüzükte karar alma
yetkisi tanınmış organların aldıkları kararların partinin temel
belgelerine (program, tüzük, büyük kongre/konferans kararları) uygun
olmadığı iddiasına dayanan içerikle ilgili uyuşmazlık konuları “politik
yöntemlerle çözülür.” İtiraz başvuruları, kararının içeriğine itiraz
edilen organın bağlı olduğu bir üst organdan başlayarak, sırasıyla
partinin diğer karar organlarına yapılabilir, parti referandumu
istenebilir. Parti referandumu yapılmadığı durumda büyük kongre/konferans
karar(lar)ı kesindir.
B) Tüzüğün uygulanışı ve
örgütsel işleyişten doğan uyuşmazlıklar Parti İçi Demokrasi Kurulu (PİDK)
ile çözülür.
Parti İçi Demokrasi
Kurulu’nun:
1.
Görev ve yetkileri:
PİDK, parti azınlığını
çoğunluğa, alt organları üst organlara, üyeleri organlara karşı koruyacak
olan hakem niteliğinde bir kuruldur. Parti organları, azınlığı ve
üyelerinin tüzükten doğan hakları, görev ve yetkilerini tüzük ve
yönetmeliklerde tarif edilmiş esas ve usuller çerçevesinde kullanmalarını
sağlar, bu konudaki uyuşmazlıkları çözer.
2. Seçim ve oluşumu:
a)
PİDK, yalnızca merkezde
parti danışma konferansında seçilir ve 5 asil 3 yedek üyeden oluşur. Yedek
üyeler ayrıca seçilmezler. Sıralamada asıl listeye giremeyen adaylar
aldıkları oy sırasına göre yedek üye olarak belirlenir. Ayrıca PİDK’nın
çalışmalarına yardımcı olmak için 2 de fahri danışman tesbit edilir.
b)
PİDK’nın seçiminde,
seçime ayrı listeler halinde girildiği taktirde bir listeden seçilme
oranı, organ sayısının yüzde 45’inden çok olamaz.
c)
PİDK üyeleri partinin
hiç bir yürütme organında görev alamazlar. Genel ve yerel seçimlerde
seçilen kurul üyeleri bu görevlerinden ayrılmak zorundadır.
3. Toplanma ve çalışma
düzeni:
a)
PİDK kendi içinden bir
sekreter seçer. Sekreter, PİDK’nın koordinasyonunu sağlar ve sekreterya
işlerini yürütür.
b)
Toplanma yeter sayısı
2/3’dir. Kararlar oy birliği ile alınır. PİDK kararları, partinin diğer
karar organlarına itiraz hakkı açık olmak kaydıyla taraflar açısından
bağlayıcıdır.
c)
Acil yürütme gerektiren
itirazlar 7 gün, diğer organ kararları ile ilgili itirazlar 15 gün,
üyelerden gelen itirazlar en geç 30 gün içinde sonuçlandırılır ve
ilgililere yazılı olarak bildirilir.
4. PİDK’ya yapılacak
başvurular, işlemler ile tüzükte belirtilmemiş diğer esas ve usuller PM’ce
bir yönetmelikle düzenlenir.
Madde 17: İL KONGRESİ
İl kongresi, seçilmiş ve doğal delegelerden oluşur.
a) Seçilmiş Delegeler
İlçe kongrelerince seçilir. İlçe kongrelerince seçilen en çok 600
delegeden veya il sınırları içinde toplam parti üye sayısı 600'den çok
değilse, ildeki tüm parti üyelerinin katılımıyla oluşur. Kongrenin toplam
delege sayısı 600'ü aşarsa, ilçelerin toplam üye sayısının 600 sayısına
bölünmesiyle çıkacak sayının ilçe sayısına bölümünden çıkacak sayı ilçe
delegeliğini oluşturur. Hesaplamada tam sayıdan küçük sayılar tam sayıya
tamamlanır.
b) Doğal Delegeler
İl başkanı, il yönetim kurulu ve disiplin kurulu üyeleri ile ilin partili
milletvekilleri yasa hükümleri çerçevesinde doğal delegedirler.
İl kongresi 2 yılda bir yapılır. Ancak PM veya büyük kongre kararı ile il
kongreleri bir yılı aşmamak üzere uzatılabilir.
Olağan kongreler il yönetim kurulunca belirlenen yer, gün ve gündemle
toplanır. İl yönetim kurulunun çalışma raporu, gündem ve toplantı yeri
delegelere il kongresinden 1 ay önce gönderilir. Toplantı yeter sayısı
delegelerin salt çoğunluğudur. İlk toplantıda çoğunluk sağlanmazsa ikinci
toplantı çoğunluksuz olarak bir gün sonra belirtilen yer ve saatte
toplanır.
Olağanüstü toplantılar il yönetim kurulu kararı veya delegelerin 1/5'inin
çağrısı ile toplanır. Olağanüstü toplantı çağrıldığı gündemle sınırlıdır.
İl kongrelerinin gazete ilanı gerekmez. Gündeme kongre delegelerinin
1/10'unun yazılı istemi ile gündem maddesi eklenebilir.
Kongre delegelerinin 1/20'si belirli bir konunun gündeme eklenmesini
isteyebilir. Öneri lehte veya aleyhte yapılacak birer konuşmadan sonra
oylanır. Gündeme alınması kararlaştırılan konu ilgili bölümde görüşülür.
İl kongresi divanı bir başkan, iki başkan yardımcısı ve gereği kadar
yazmandan oluşur. İl kongre divanı açık oy ile seçilir. Kongre divanı
kongre çalışmalarının genel hukuk kuralları, siyasi partiler yasası, parti
tüzüğü ve parti içi demokrasi ilkelerine uygun yürütülmesi ile yükümlüdür.
Divan, büyük kongre çalışmalarının yürütülmesinde yasa, tüzük ve
yönetmelik hükümlerine aykırı olmamak koşuluyla takdir yetkisini
kullanabilir, çalışmalarına ara verebilir, toplantı yeri ve düzeni ile
ilgili karar alabilir.
İl Kongresi;
a) Yurt, dünya ve il çevresinin sorunlarını tüzük, program, büyük kongre,
PM, parti il ve ilçe konferans ve ilçe danışma meclisleri kararları
ışığında tartışıp değerlendirerek politika oluşturmak,
b) İl çapında yerel politikalar oluşturmak ve yürürlüğe koymak,
c) Büyük kongreye katılacak delegeleri, il başkanını, il yönetim kurulu,
il disiplin kurulu üyelerini ve yedeklerini seçmek,
d) İl yönetim kurulunun çalışma raporu, mali raporu ve kesin hesap
konusunda karar vermek ve aklamak,
e) Tahmini bütçeyi onaylamak amaçlarıyla yapılır.
Madde 18:
İL BAŞKANI, İL YÖNETİM
KURULU/İL MECLİSİ
a) İl Başkanı: İl
kongresi tarafından gizli oyla, kongrede hazır bulunan delege tam
sayısının salt çoğunluğu ile seçilir. İlk oylamada sonuç alınmazsa, ilk
oylamada en çok oyu alan iki adayın katılacağı ikinci oylama sonucunda en
çok oyu alan seçilir. İl başkanlığının boşalması halinde il yönetim
kurulu/il meclisi kendi arasından bir geçici başkan seçer ve 45 gün içinde
olağanüstü kongreye gider.
A) İl yönetim kurulu/il
meclisi:
İl yönetim kurulu ve/veya il meclisi il kongresi tarafından seçilir. Üye
sayısı 401’den az olan iller il yönetim kurulu, 401 ve üzeri olan iller
ise il meclisi seçerler.
1. İl yönetim kurulu;
1.1) Seçim ve oluşumu:
Ankara, İstanbul, İzmir
illeri için: İl yönetim kurulu başkan dahil, 8 üyeden oluşur. 3 de yedek
üye seçilir. Yedek üyeler ayrıca seçilmezler. Asil listeye giremeyen
adaylar sırasıyla yedek olur. İstifa ya da bir başka nedenle boşalan
yönetim kuruluna oy sırasıyla yedek çağrılır. İl üyeleri arasında il
yönetim kurulu çalışmalarına yardımcı olmak üzere sayıları 3'ü geçmemek
üzere il konferansı tarafından fahri danışmanlar tesbit edilir.
Diğer iller için: İl yönetim kurulu başkan dahil, 7 üyeden oluşur. 3 de yedek
üye seçilir. Yedek üyeler ayrıca seçilmezler. Asil listeye giremeyen
adaylar oy sırasıyla yedek olur. İstifa ya da bir başka nedenle boşalan
yönetim kuruluna oy sırasıyla yedek çağrılır. İl üyeleri arasında il
yönetim kurulu çalışmalarına yardımcı olmak üzere sayıları 2'yi geçmemek
üzere il konferansı tarafından fahri danışmanlar tesbit edilir.
1.2) Görev yetkileri:
a) İl yönetim kurulu ilk
toplantısında üyeleri arasından sekreter ve sayman seçip görev bölüşümü
yapar, olağan olarak haftada bir toplanır. Toplantı gündemini başkan ve
sekreter hazırlar. Hazır bulunan üyelerin en az 1/5’inin istemiyle gündeme
yeni maddeler tartışmasız eklenir.
b) İl yönetim kurulu
kararları üye tam sayısının salt çoğunluğu ile alınır. Kararlar üye tam
sayısının 1/5'inin talebi ile yeniden müzakere edilebilir. Olağanüstü
toplantılar il başkanı veya 1/5 üyenin talebi ile yapılır.
c) İl yönetim kurulu,
ildeki parti çalışmalarını tüzük, program, büyük kongre, PM, parti il ve
ilçe konferans kararları ışığında değerlendirir, tam yetki ve inisiyatifle
karar alıp yürütür. Bu bağlamda gerekli gördüğü yerel politikaları
oluşturup uygulamaya koyar. Kongrelerin gündemini, çalışma
raporu ve bütçesini hazırlar.
d) İl yönetim kurulu İhtiyaç duyduğu kalıcı veya geçici
çalışma grupları, uzmanlık organları, büroları ve/veya komisyonları kurar.
Kurmak istediği bu organları II. İl Yönetim Kurulu toplantısında belirler
ve bir sonraki İl Yönetim Kurulu’nda sonuçlandırır. Ayrıca gerek duyulan
konularda parti üyesi olan veya olmayan kişilerin katıldığı danışma
kurulları oluşturur.
B) İl meslisi, üye
sayısı 401 ve üzeri olan iller aşağıda 1. ve 2. fıkrada belirtilen sayıda
il meclisi üyesi seçerler. İl meclisi çalışmalarını kendi içinden seçeceği
il yürütme kurulu (İYK) ile yürütür. Ayda bir düzenli toplanır. İlk
toplantısını il kongresinin bitiminden sonra en geç bir hafta içinde
yapar. Gündem, 3 gün önce, eğer görüşülecek yazılar varsa, yazılarla
birlikte üyelerin görüşleri alınmak üzere ilçe örgütlerine ulaştırılır.
Toplantıyı il başkanı veya il Yürütme Kurulu’ndan biri yönetir. Olağan
toplantılara 1 yıl içinde 3 kez geçerli bir neden olmaksızın
katılmayanların üyeliği kendiliğinden sona erer. İl meclisi bunu karar
altına alır.
1. Seçim ve oluşumu:
1.1) Üye sayısı 401 ve
2000 arasında olan iller:
İl Meclisi, il başkanı
dahil, 25 üyeden oluşur. 8 de yedek üye seçilir. Yedek üyeler ayrıca
seçilmezler. Asil listeye giremeyen adaylar sırasıyla yedek olur. İstifa
ya da bir başka nedenle boşalan il meclisine oy sırasıyla yedek çağrılır.
İl üyeleri arasında il meclisi çalışmalarına yardımcı olmak için 15'i
geçmemek üzere il konferansı tarafından fahri danışmanlar tesbit edilir.
1.2) Üye sayısı 2001 ve
üzeri olan iller:
İl meclisi il başkanı
dahil, 45 üyeden oluşur. 15 de yedek üye seçilir. Yedek üyeler ayrıca
seçilmezler. Asil listeye giremeyen adaylar sırasıyla yedek olur. İstifa
ya da bir başka nedenle boşalan il meclisine oy sırasıyla yedek çağrılır.
İl üyeleri arasında il meclisi çalışmalarına yardımcı olmak için, 25'i
geçmemek üzere il konferansı tarafından fahri danışmanlar tesbit edilir.
2. Görev ve yetkileri:
2.1) İl kongresinden
sonra en yetkili organdır. İldeki parti çalışmalarını tüzük, program,
büyük konre, PM, parti il ve ilçe konferans kararları ışığında
değerlendirir, tam yetki ve inisiyatifle karar alıp yürütür. Bu bağlamda
gerekli gördüğü yerel politikaları oluşturur, uygular.
2.2) İki il kongresi
arasında il örgütünü yönetir.
2.3) İl Yürütme
Kurulu’nu seçer.
2.3) İl kongresini
toplantıya çağırır, gündemi hazırlar.
2.4) İl kongresine yurt
ve dünya olayları ve parti çalışmaları hakkında
rapor, kesin hesap, bilanço ve bütçe tasarısı sunar.
2.5) Olağanüstü
toplantılarını, il başkanının, il Yürütme kurulu ya da meclis üyelerinden
1/5'inin yazılı istemi ile yapar.
2.6) Meclisin gündem
önerisi il yürütme kurulu tarafından hazırlanır. En az 1/10 kurul üyesinin
istemi ile gündeme yeni maddeler tartışmasız olarak eklenir.
2.7) İl Meclisi, İhtiyaç
duyduğu kalıcı veya geçici çalışma grupları, uzmanlık organları, büroları
ve/veya komisyonları kurar. Kurmak istediği bu organları II. İl Meclisi
toplantısında belirler. Kuruluş çalışmalarını bir komisyon ile organize
eder ve bir sonraki İl Meclisi’de sonuçlandırır.
Ayrıca gerek duyulan
konularda parti üyesi olan veya olmayan kişilerin katıldığı danışma
kurulları oluşturur.
2.8) İl meclisi
kararları üye tam sayısının salt çoğunluğu ile alınır. Alınan
kararların daha geniş bir mutabakat amacı ile gözden geçirilmesi için üye
tam sayısının 1/5’inin başvurusu yeterlidir.
3. İl Yürütme Kurulu
(İYK);
3.1) Seçim ve oluşumu:
İYK, il meclisi üyeleri
arasından seçilir. İl başkanı, İYK’nın üyesi ve başkanıdır.
a) Üye sayısı 401 ile
2000 arası olan illerde il başbanı dahil 8 üyeden oluşur. İYK
çalışmalarına yardımcı olmak üzere il meslisi üyeleri 3’ü geçmemek üzere
fahri danışman görevlendirilir.
b) Üye sayısı 2001 ve
üzeri olan illerde il başkanı dahil 9 üyeden oluşur. İYK çalışmalarına
yardımcı olmak üzere il meclisi üyeleri arasından 4’ü geçmemek üzere fahri
danışman tesbit edilir.
3.2) Görev ve yetkileri:
a) İki İl Meclisi
toplantısı arasında, İl Meclisi adına tüm politik çalışmaları düzenler ve
yürütür. Seçildikten sonra en geç 3 gün sonra toplanır.
b) Olağan olarak haftada
bir toplanır. Olağanüstü toplantılar, il başkanının ya da en az 2 İYK
üyesinin istemi ile yapılır.
c) İYK'nın gündemi il
başkanının önerileri alınarak hazırlanır. En az 2 kurul üyesinin istemi
ile gündeme yeni maddeler görüşmesiz olarak eklenir.
d) İl örgütünde
görevlendirilecek kadroları atar.
e) İYK, üye tam
sayısının salt çoğunluğu ile karar alır. Alınan kararların daha geniş
konsensus amacı ile gözden geçirilmesi için üye tam sayısının 1/5'inin
başvurusu yeterlidir.
f)
İYK, kendi içinden il saymanı seçer. İYK'nın diğer işbölümü, çalışma
esasları ve usulleri
İl Meclisi’nce
onaylanan bir yönetmelikle düzenlenir.
Madde 19: İL DANIŞMA MECLİSİ
İl başkanı, il
yönetim kurulu, il disiplin kurulu, ilçe başkanları, ilçe yönetim kurulu
üyeleri, belde örgütü yöneticileri, il kongresi ve il danışma konferansı
delegeleri, il milletvekilleri, il parti meclisi üyeleri, il büyük
kongresi ve parti danışma konferansı delegeleri, partili belediye
başkanları, büyükşehir belediye meclis üyeleri ve il genel meclis üyeleri,
İl Yönetim Kurulu veya İl Meclisi tarafından oluşturulmuş kalıcı danışma
kurulları, çalışma grupları, uzmanlık organları, bürolar ve komisyonlar
ile toplumsal ve mesleki kurumlarda yönetici ve temsilcilik yapan parti
üyeleri parti örgütleri tarafından tesbit edilip çağrılacak partisiz
yurttaşların katılımı ile toplanır. Yılda en az bir kez toplanır. İl
yönetim kuruluna tavsiye niteliğinde kararlar alır ve ilin çeşitli
sorunları üzerine görüş ve öneriler oluşturur.
Madde 20: İL ÜYELERİ VE PARTİSİZ YURTTAŞLAR KONFERANSLARI
İl yönetim
kurulu, tartışacağı ve karar alacağı konularda gerekli gördüğü
uzman, bilim insanı, gazeteci, yazar, vb. kişilerin de bilgisine
başvurulmak
üzere çağrılı olduğu, tüm parti üyeleri ile il Yönetim Kurulu veya il
meclisi olan illerde İl Yürütme Kurulu’nca verilmiş tanıtma kartı olan
partisiz yurttaşların da tartışmacı ve izleyici olarak katılacağı, "İl Üye
ve Partisiz Yurttaşlar Konferansları" toplayabilir. Bu konferansların
görüş alışverişi, tartışma ve kararları İl yönetim kurulu için tavsiye
niteliğindedir. Konferanslar için gerekli yönetmelik PM'ce çıkarılır.
Madde 21: PARTİ İL ÖRGÜTÜ TOPLANTISI
İl yönetim
kurulu ve ilçe yönetim kurulu üyelerinin ve Parti Meclisi’nin ildeki
üyelerinin katılımı ile üye sayısı 400’den az olan il örgütleri en az üç
ayda bir, üye sayısı 400’den fazla olan iller en az 4 ayda bir toplanır.
İl ve ilçe örgütlerinin çalışmalarını değerlendirir ve il kongresi, il
danışma meclisi ve danışma konferansı kararları ışığında yerel politika
önerilerini oluşturur.
Madde 22: İLÇE KONGRESİ
İlçe kongresi o ilçeye bağlı bütün üyelerden oluşur. Eğer ilçe üyelerinin
toplam sayısı 400'ü aşıyorsa Siyasi Partiler Yasası'nın öngördüğü
yöntemler çerçevesinde çıkarılacak yönetmelikle, delege sayısı 400'ü
aşamayacak biçimde seçilen ilçe delegelerinden oluşur.
İlçe başkanı, ilçe yönetim kurulu Üyeleri ilçe kongresinin doğal
delegesidir. İlçe kongresi olağan olarak iki yılda bir toplanır. PM, büyük
kongre kararı ile bu süre 1 yılı geçmemek üzere uzatılabilir. İlçe yönetim
kuruluunun saptayacağı yer, gün ve gündemle toplanır. İlçe kongreleri
kendi sınırları içinde il kongresinin görev ve yetkilerine sahiptir. İlçe
yönetim kurulunun çalışma raporu, gündem ve toplantı yeri delegelere ilçe
kongresinden 15 gün önce gönderilir. Olağanüstü toplantılar İlçe yönetim
kurulu kararı veya delegelerin en az 1/5'inin yazılı istemiyle olur.
Olağanüstü kongre çağrıldığı gündemle sınırlıdır. İlçe kongresi divanı bir
başkan, iki başkan yardımcısı ve gereği kadar yazmandan oluşur. Kongre
divanı açık oy ile seçilir. Kongre divanı kongre çalışmalarının genel
hukuk kuralları, siyasi partiler yasası, parti tüzüğü ve parti içi
demokrasi ilkelerine uygun yürütülmesi ile yükümlüdür. Divan ilçe kongre
çalışmalarının yürütülmesinde yasa, tüzük ve yönetmelik hükümlerine aykırı
olmamak koşuluyla takdir yetkisini kullanabilir, çalışmalara ara
verebilir, toplantı yeri ve düzeni ile ilgili karar alabilir. Kongrede
yeni ilçe başkanı, ilçe yönetim kurulu ve il kongresine gidecek delegeler
seçilir. İlçe kongresi, nisaplı olarak üyelere duyurulan ve İlçe seçim
kuruluna bildirilen yer, gün ve gündem ile toplanır. Nisap sağlanmaz ise
ertesi gün belirtilen yer, saat ve gündemle nisapsız olarak toplanır. İlçe
kongreleri için gazete ilanı gerekmez.
Madde 23: İLÇE BAŞKANI VE İLÇE YÖNETİM KURULU
a) İlçe başkanı, ilçe kongresinde gizli oy ve kongrede hazır bulunan
delege sayısının salt çoğunluğu ile seçilir. İlk oylamada sonuç alınmaz
ise ilk oylamada en çok oyu alan iki adayın katılacağı ikinci oylamada en
çok oyu alan seçilir. İlçe yönetim kurulu ilçe kongresi tarafından
seçilir.
b)
İlçe yönetim
kurulu sayısı, ilçe başkanı dahil 5 kişiden oluşur. 2’de yedek üye
seçilir. Yedek üyelerin seçimi ayrıca yapılmaz. Oy sıralamasına göre
yedekler belirlenir. İlçe yönetim kuruluna yardımcı olmak üzere en fazla 2
fahri danışman, İlçe konferansı tarafından tespit edilir. İlçe yönetim
kurulunun görev bölüşümü, toplantı gündemi ve görevleri gibi konular il
yönetim kurullarında belirtilen şekilde gerçekleştirilir. İlçe yönetim
kurulu ilçedeki parti çalışmalarını tüzük, program, büyük kongre, PM,
parti il ve ilçe konferansları ışığında değerlendirir, tam yetki ve
inisiyatifle karar alıp yürütür. Bu bağlamda yerel politikalar oluşturup
uygulamaya koyar. İhtiyaç duyduğu kalıcı veya geçici çalışma grupları,
uzmanlık organları, büroları ve/veya komisyonları kurar. Kurmak istediği
bu organları II. İlçe Yönetim Kurulu toplantısında belirler ve bir sonraki
İlçe Yönetim Kurulu’nda sonuçlandırır. Ayrıca gerek duyulan konularda
parti üyesi olan veya olmayan kişilerin katıldığı danışma kurulları
oluşturur.
Madde 24: İLÇE DANIŞMA ORGANLARI
a) İlçe Danışma Meclisi:
İlçe başkanı, ilçe YK
üyeleri, belde örgütü yöneticileri, partili belediye başkanı, belediye
meclisi ve il genel meclisi üyeleri, ilçenin il kongresi ve il danışma
konferans delegeleri, yerleşim ve çalışma birimi temsilcileri, İlçe
Yönetim Kurulu’nca oluşturulmuş kalıcı danışma kurulları, çalışma
grupları, uzmanlık organları, bürolar ve komisyonlar ile toplumsal ve
mesleki örgütlerde yönetici ve temsilci olan partililer ve parti örgütleri
tarafından tespit edilip çağrılacak partisiz yurttaşların katılımı ile
toplanır. Yılda en az bir kez toplanır. İlçe sorunları üzerine görüş ve
öneriler oluşturur.
b) Yerleşim ve
Çalışma Birimleri:
Tüzüğün 4. maddesi
çerçevesinde çalışma ve yerleşim alanlarında (işyeri, mahalle, semt,
sokak, köy vb.) en az 3 kişiden oluşan danışma nitelikli parti birimleri
oluşturulur. Çalışma ve yerleşim alanlarında oluşturulacak bu danışma
birimlerinin çalışma esasları parti meclisi tarafından çıkarılacak
yönetmelikle belirlenir.
Madde 25: İLÇE ÜYELERİ VE PARTİSİZ YURTTAŞLAR KONFERANSLARI
İlçe yönetim kurulu,
tartışacağı ve karar alacağı konularda gerekli gördüğü uzman, bilim
insanı, gazeteci, yazar vb. kişilerin de görüşüne başvurulmak üzere
çağrılı olduğu, tüm parti üyeleri ile ilçe Yönetim Kurulu’nca verilmiş
tanıtma kartı olan partisiz yurttaşların da tartışmacı ve izleyici olarak
katılacağı "İlçe Üyeleri ve Partisiz Yurttaşlar Konferansları"
toplayabilir. Bu konferansların görüş alışverişi, tartışma ve kararları
ilçe yönetim kurulu için tavsiye niteliğindedir.
Madde 26: BELDE ÖRGÜTÜ
İlçeye bağlı belediye
örgütü kurulmuş belde(ler)de, beldedeki üyelere danışılarak 3 parti üyesi
tarafından oluşturulur. Belde örgütü tümüyle ilçe yönetim kurulunun
sorumluluğu altında, ona bağlı olarak çalışır. Doğrudan ilçenin üyesidir.
Kongre yapmaz, zorunlu defterleri tutmaz.
Madde 27: BELDE ÜYELERİ VE PARTİSİZ YURTTAŞLAR KONFERANSLARI
Belde örgütü,
tartışacağı ve karar alacağı konularda gerekli gördüğü uzman, bilim
insanı, gazeteci, yazar vb. kişilerin de görüşüne başvurmak üzere çağrılı
olduğu, tüm parti üyeleri ve ile belde örgütünce verilmiş tanıtma kartı
olan partisiz yurttaşların da tartışmacı ve izleyici olarak katılacağı
"Belde Üyeleri ve Partisiz Yurttaşlar Konferansları" toplayabilir. Bu
konferansların görüş alışverişi, tartışma ve kararları ilçe yönetim kurulu
için tavsiye niteliğindedir.
Madde 28: PARTİ TEMSİLCİLİĞİ VE LOKALLERİ
a) Parti Temsilciliği:
Genel merkez ya da ilgili yönetim kurulu henüz il veya ilçe belde örgütü
kurulmamış il veya ilçe merkezlerinde ve beldelerde başvuran yurttaşlara
ilk elden parti hakkında bilgi vermek, tüzük, program ve parti yayınları
ile rozet, flama vb. parti sembollerini satmak, dağıtmak, üyelik için
başvuran yurttaşların giriş belgelerini kabul etmek ve böylece o yerde
parti örgütünün kurulmasına olanak sağlamak amacı ile, bütünüyle ilgili
yönetim kurulunun sorumluluğunda olmak üzere görevlendireceği bir parti
üyesi eliyle "Parti Temsilciliği" açabilir. O il, ilçe veya beldede parti
örgütü kurulduğu anda temsilciliğin görevi sona erer. Ancak o il, ilçe ya
da belde örgütleri gerekli gördüğü mahalle vb. birimlerde parti
temsilcilikleri açabilir.
b) Parti Lokali:
Partinin genel merkez, il ve ilçe örgütleri ihtiyaç duymaları halinde,
bulundukları bölgelerde dernekler yasasının 90. maddesi çerçevesinde lokal
açabilirler.
Madde 29: YÖNETMELİKLER
a) Büyük kongre, il ve
ilçe kongrelerinde yapılacak seçimler ile danışma konferanslarının çalışma
esasları,
b) Siyasi Partiler
Kanunu'na ve parti tüzüğüne göre parti içinde yapılacak her kademedeki
seçimlerin kural ve yöntemleri,
c) MYK’nın iş bölümü,
çalışma esasları ve usulleri,
d)
Partinin eylem birliği ve azınlık hakları,
e) Partinin çalışma
ve yerleşim alanları ve işçi-emekçilerin çalıştıkları alanlar ile partili
kadınların ve gençlerin örgütlenme biçimleri,
f)
PİDK’ya yapılacak başvurular, işlemler ile tüzükte belirtilmemiş diğer
esas ve usuller,
g)
Ve ihtiyaç duyulan diğer yönetmelikler, PM tarafından hazırlanır.
Madde 30: PARTİ DANIŞMA KONFERANSLARI
Parti büyük kongresine, il ve ilçe kongrelerine siyasal kararlar ve
seçimlerle ilgili tavsiyelerde bulunmak üzere toplanan merkez, il ve ilçe
düzeyindeki danışma organlarıdır. Parti danışma konferanslarına üyeler ve
fahri üyeler katılır. Parti danışma konferanslarının amacı parti
politikalarının en geniş üye katılımıyla oluşturulması ve bir tavsiye
seçim listesinin büyük kongreye, il ve ilçe kongrelerine sunulmasıdır.
Parti danışma konferanslarına üyelerin ve fahri üyelerin hangi esaslar
dahilinde katılacağı ve parti danışma konferanslarının çalışma şekli 29.
maddede belirtilen seçim yönetmeliğince saptanır. Parti danışma
konferansları; büyük kongre, il ve ilçe kongreleri ile aynı zamanda
toplanır.
Madde 31: MECLİS GRUPLARI
a) TBMM Parti Grubu
Partili milletvekillerince oluşturulur. Büyük kongre kararları ve parti
programı doğrultusunda yasama çalışması yapar. Genel başkan meclis üyesi
ise grup başkanıdır. Görev ve yetkileri grup iç tüzüğü ile belirlenir.
b) Belediye ve İl Genel Meclisi Grupları
Belediye meclisleri ve il genel meclislerindeki partili üyeler kendi
aralarında bir grup oluştururlar. Partili belediye başkanı bu grubun
başkanıdır. Belediye başkanı partili değil ise il başkanı, yokluğunda ilçe
başkanı grubun doğal başkanıdır. Meclis grupları kendi içlerinde başkan
vekili ve sözcülerini seçer. İl ve ilçe başkanları parti gruplarını bütçe,
yıllık program ve faaliyet raporları görüşmeleri öncesi olmak üzere, bir
yıl içinde en az üç kez toplantıya çağırırlar ve toplantıyı yönetirler.
SEÇİMLERDE ADAYLARIN BELİRLENMESİ
Madde 32: MİLLETVEKİLİ ÖN SEÇİMİ
Milletvekili adayı olacak partililer, o seçim bölgesindeki parti
üyelerinin tümünün katılacağı ön seçim sistemiyle belirlenir. Ön seçimler
SPY ve PM tarafından hazırlanacak ön seçim usulünü gösterir yönetmeliğe
göre yapılır. Ancak zorunlu hallerde PM, üye tam sayısının 2/3 çoğunluğu
ile SPY'de gösterilen diğer aday belirleme yöntemlerine başvurma kararı
alabilir.
Madde 33: YEREL SEÇİMLERDE PARTİ ADAYLARININ BELİRLENMESİ
Yerel seçimlerde parti adayları SPY ve bu konuda hazırlanacak yönetmeliğe
göre yapılacak seçimlerde belirlenir. O seçim bölgesindeki parti
üyelerinin tümünün katılacağı ön seçim sistemiyle belirlenir. Ön seçimler
SPY ve PM tarafından hazırlanacak ön seçim usulünü gösterir yönetmeliğe
göre yapılır. Ancak zorunlu hallerde PM, üye tam sayısının 2/3 çoğunluğu
ile SPY'de gösterilen diğer aday belirleme yöntemlerine başvurma kararı
alabilir.
Madde 34: YAPTIRIM GEREKTİREN KONULAR
Yasa ve tüzük gereklerini yerine getirmeyen, üst kurulların ve disiplin
kurullarının sürekli yazılarını zamanında yanıtlamayan il ve ilçe yönetim
kurulları başkan ve üyeleri üst yönetim kurullarınca yazı ile uyarılır.
Verilen en çok 30 günlük süre içinde uyarı gereklerini yerine getirmeyen
başkan ve yönetim kurullarının yenilenmesi amacıyla ilçe ve il kongreleri
bir üst kurul tarafından 30 gün içinde toplantıya çağrılır. İl ve ilçe
kongreleri bu konuda kongre çağrısı yapan üst kurula yardımcı olmakla
yükümlüdür. Kongreyi toplamayan başkan ve yönetim kurulları bir üst
kurulca görevden alınır. Benzeri durumlarda 1/5 oranında kongre
delegesinin, 1/10 oranında üyenin yazılı başvurusuyla olağanüstü kongreye
gidilir.
Madde 35: DİSİPLİN KURULLARI
a) Merkez Disiplin Kurulu (MDK):
Büyük kongrece gizli oyla seçilen 7 asil, 4 yedek üyeden oluşur.
b) İl Disiplin Kurulu:
İl kongeresinde gizli oyla seçilen 3 asil, bir yedek üyeden oluşur.
c) TBMM Grup Disiplin Kurulu:
Grup genel kurulunca seçilen 5 asil, bir yedek üyeden oluşur.
Bu kurullarda görev alanlar partinin diğer organlarında görev alamazlar.
Yetkileri: MDK, partinin merkez organlarında görevli olanlar, il
başkanları, il yönetim kurulu üyelerinin disiplin suçlarını karara bağlar.
Yukarıda sayılan kurul üyelerinin dışındaki disiplin suçları ilgili
disiplin kurullarınca karara bağlanır. Ayrıca il disiplin kurulu
üyelerinin disiplin suçları da MDK'da karara bağlanır. MDK aynı zamanda il
disiplin kurullarının üst itiraz organıdır. Disiplin kurulları SPY'nin 55.
maddesine göre çalışır.
Disiplin Kurulu'na Başvuru:
a)
Genel başkan, PM üyeleri ve MYK üyeleri, MDK üyeleri, il başkanları, il
yönetim kurulu üyeleri ve il disiplin kurulu üyeleri hakkında, görevleri
ile ilgili disiplin suçları nedeniyle üyesi oldukları organ veya üst organ
tarafından resen veya şikayet üzerine MDK'ya başvurulabilir.
b)
Yukarıda sayılan
partililerin görevleri dışındaki disiplin suçları ilgili il disiplin
kurullarınca karara bağlanır. Organların üyeleri kendileri ile ilgili sevk
oylamasında oy kullanamaz. İl yönetim kurulları, ilçe başkanları ve ilçe
yönetim kurulları hakkında; ilçe yönetim kurulları belde başkanları ve tüm
üyeler hakkında resen veya şikayet üzerine il disiplin kuruluna
başvurabilir. İlgiliyi disipline sevk eden organ sevk işlemini ilgili
yasalara, parti tüzüğüne, yasalara ve yönetmeliklere uygun düzenler.
Başvuru veya sevk işleminde bulunan kişi veya örgüt başvurusuna esas
teşkil eden tüzük hükümlerini, ihlal edilen tüzük maddesini ve iddiasını
destekleyen bilgi, belge, tanık ve her türlü kanıtı bir dilekçeyle ilgili
organa iletmek durumundadır.
Çalışma Yöntemi:
a)
Disiplin kurulu kendisine yapılan başvuru veya sevki en geç iki ay içinde
sonuçlandırır. Ancak disiplin kurulu ilgiliyi tedbiren görevinden alırsa 1
ay içinde karar verir. Disiplin kurulu karar verinceye kadar
toplantılarını kapalı yürütür. Disiplin kurulunun görüştüğü bir olayla
ilgili olarak parti organ ve toplantılarında görüşme açılamaz. Söz
alınamaz, yayın yapılamaz. Disiplin kurulunca verilen kararlar ile
disiplin cezaları hakkında her kademedeki parti kongresinde görüşme
yapılamaz ve karar alınamaz. Ancak MDK'nın vermiş olduğu kararlar PM veya
büyük kongrede kaldırılabilir. Bunun için ilgilinin şahsen veya il yönetim
kurulunun 1/5'inin; PM veya büyük kongrenin 1/20'sinin başvurusu
gereklidir. Parti disiplin kuruluna sevkedilen üye disiplin kurulunun
kesin kararı olmadığı sürece masumdur. Ancak disiplin kurulu gerekli
görürse tedbir niteliğinde olmak üzere disiplin kuruluna sevk edilen üyeyi
parti içindeki görevlerinden derhal alabilir. Disiplin kurulunca hakkında
geçici çıkarma cezası verilen üye parti faaliyetine katılamaz ve parti
organlarına teklifte bulunamaz. Ancak geçici çıkarma süresinde partinin
programı, tüzüğü ve parti organlarının bağlayıcı kararlarına uymakla
yükümlüdür.
b)
Partiden kesin
çıkarmada karar yeter sayısı, üye tamsayısının 2/3’sidir. Disiplin
kuruluna sevk edilen üye yazılı ve sözlü savunma hakkına sahiptir. Sevk
edilen üyeye savunması için yazılı çağrı yapılır. Bu çağrıya 15 gün içinde
yanıt vermeyen üye savunma hakkından vazgeçmiş sayılır. Bu süre seçim
dönemlerinde SPY’nin 55. maddesi çerçevesinde 7 güne indirilebilir.
Kasıtlı suç isnadı ve asılsız tanıklık disiplin suçu olarak
değerlendirilir ve bu konuda disiplin kurulu resen işlem yapar. Disiplin
kurulu kararı alınmadan parti içinde ve dışında yazılı veya sözlü görüş
açıklanamaz. Kadına yönelik suçların disiplin kurullarında görüşülmesine
öncelik verilir. Disiplin kurullarında görev alanlar partinin diğer
organlarında görev alamazlar.
Karar Düzeltme ve Yeniden Yargılama Talebi:
MYK, MDK kararlarına karşı düzeltme ve yargılanmanın yenilenmesi talebiyle
MDK'ya başvurabilir. Karar düzeltme talebi her zaman yapılabilir. Her iki
başvuruda da gerekçeler gösterilir. Bu başvurular tüzük ve SPY'de
belirtilen itiraz yolları arasında değerlendirilmez. MDK bu talebi en geç
30 gün içinde karara bağlar. Karar düzeltme talebi sonuçlanıncaya kadar
disiplin kurulu kararı uygulamaya sokulmaz.
Madde 36: DİSİPLİN SUÇ VE YAPTIRIMLARI
Disiplin yaptırımları
uyarı, kınama, üyelikten geçici çıkarma ve üyelikten kesin çıkarmadır.
Aşağıdaki disiplin
suçlarına karşılarında yazılan yaptırımlar uygulanır. Disiplin suçunun ilk
işlenmesinde en alt yaptırım, tekrarı halinde sırasıyla bir üst yaptırım
uygulanır.
a) Geçerli bir sebebi
olmaksızın ödentisini yazılı talebe rağmen 4 ay üst üste ödemeyen üyeye
uyarı ve kınama,
b) Parti işlerinde
özel çıkar sağlayanlara kesin çıkarma,
c) Parti parasına ve
malına zarar verenlere kınama, geçici çıkarma ya da kesin çıkarma,
d) Parti defter ve
evraklarında tahrifat yapanlara kınama, geçici çıkarma ve kesin çıkarma,
e) Temel insan
hakları ihlallerinde bulunanlara kınama, geçici çıkarma ya da kesin
çıkarma yaptırımı uygulanır.
f) Özel alan dahil
kadınlara yönelik her türlü şiddet ve tacizde bulunanlara kınama, geçici
çıkarma ya da kesin çıkarma, yaptırımı uygulanır.
İtiraz: Il disiplin kurulu kararlarına karşı MDK'ya başvurulabilir.
Hakkında partiden ya da gruptan geçici veya kesin çıkarma cezası verilen
parti üyesi parti içi itiraz yollarını tükettikten sonra SPY'nin 57.
maddesi çerçevesinde yargı yoluna başvurabilir. Yargı kararı kesindir.
Madde 37: MALİ HÜKÜMLER
a)
Partinin gelirleri,
parti bayrağı, flaması, rozeti, yayınları ve rumuzlarının satışından
sağlanacak gelirler, partice düzenlenen eğlence, tiyatro, film gösterimi,
konser ve yemeklerinden sağlanacak gelirler ve SPY'de belirtilen diğer
kaynaklardır.Partiye üye olan herkesten en az 10 milyon en çok 100 milyon
TL giriş aidatı alınır. Giriş aidatı genel merkeze aktarılır. Parti üye
aidatlarının aylık tutarı en az 5 milyon TL, en fazla 100 milyon TL’dir.
b) Bu miktar üye tarafından belirlenir ya da değiştirilir. Genel ve yerel
seçimlerde adaylık için başvuru ödentisi PM'ce belirlenir. Partinin
bütçesi, bilançoları, gelir ve gider cetvelleri ile kesin hesaplarının
nasıl düzenleneceği ve gelirlerin sağlanması ile giderlerin yapılmasına
ilişkin usuller SPY'nin ilgili hükümleri ve tüzük doğrultusunda
hazırlanacak mali işler yönetmeliği ile gösterilir. Partinin her türlü
gelir ve gideri SPY hükümleri ve yönetmelikler çerçevesinde
belgelendirilir ve muhasebeleştirilir. Partinin bütün organları görev
alanlarındaki mali işlemlerin belgelendirilmesi ve muhasebesinin
tutulmasından birinci dereceden sorumludur.
Madde 38: GİDERLERDE SORUMLULUK VE YETKİ
Partinin giderleri ve
girişeceği yükümlülükler, genel merkezde parti tüzel kişiliği, illerde il,
ilçelerde ilçe Örgütü adına yapılır.Yükümlülüklere girişmek, bankalardan
para çekmek, bir mal veya hak üzerinde tasarrufta bulunmak ya da bu konuda
temsil yetkisi vermek için:
Genel merkezde genel
başkan veya genel başkan yardımcılarından biri ile saymanın, illerde; İl
Yönetim Kurulu oluşmuş ise başkan ve saymanın, başkan bulunmadığında
sekreter ile saymanın, İl Meclisi oluşmuş ise, başkan ve saymanın, başkan
bulunmadığında İl Yürütme Kurulu üyelerinden biri ile saymanın, ilçelerde,
başkan ve saymanın, başkan bulunmadığında sekreter ile saymanın,
imzalarının bulunması zorunludur.
Madde 39: TUTULACAK DEFTERLER
Her kademedeki parti organları, SPY'de gösterilen defter ve kayıtları
tutmak zorundadır. Bunların nasıl tutulacağı, bu defterler dışında, hangi
kurulların hangi defterleri tutacağı, teknik olanaklardan nasıl
yararlanılacağı yönetmelikte ayrıntılı olarak düzenlenir.
Madde 40: SPY VE DİĞER HÜKÜMLER
Parti tüzüğünde hüküm bulunmayan hallerde SPY ve siyasi partilerle ilgili
diğer yasal düzenlemeler dikkate alınır. SPY ve diğer yasalar tarafından
tanınan hak ve yetkiler ilgili kurullarca kullanılır.
Madde 41: ÇEŞİTLİ HÜKÜMLER
a) İl ve ilçe yönetim kurullarından birinde üye olanlar, diğer bir il,
ilçe yönetim kurulları ile merkez yürütme kurulu üyesi olamaz.
b) Bu tüzükte üst organlar ve kurallar için öngörülen esaslar aksine hüküm
olmadığı takdirde alt organ ve kurullar için de geçerlidir. Bu tüzükte
hüküm bulunmayan hallerde genel hükümler uygulanır.
|